w sprawie sprzeciwu do programu zapobiegania awariom sporządzonego w lutym 2024 r. dla zakładu: Baza Paliw nr 4 w Rejowcu, 62-093 Rejowiec prowadzonego przez: PERN S.A., ul. Wyszogrodzka 133, 09-410 Płock

DECYZJA NR 14/2024

Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego

Państwowej Straży Pożarnej

Na podstawie art. 264a ust.1 w związku z art. 3 pkt 45 lit. b ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 54),

wnoszę sprzeciw do programu zapobiegania awariom

sporządzonego w lutym 2024 r. dla zakładu:

Baza Paliw nr 4 w Rejowcu, 62-093 Rejowiec

prowadzonego przez: PERN S.A., ul. Wyszogrodzka 133, 09-410 Płock.

Uzasadnienie

W dniu 15 marca 2024 roku przedłożono do Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu aktualizacje dokumentacji dla zakładu dużego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej tj.: zgłoszenie zakładu, program zapobiegania awariom wraz z systemem zarządzenia bezpieczeństwem (zwanym dalej PZA), raport o bezpieczeństwie i wewnętrzny plan operacyjno - ratowniczy dla Bazy Paliw nr 4 w Rejowcu, 62-093 Rejowiec, prowadzonego przez PERN S.A., ul. Wyszogrodzka 133, 09-410 Płock.

Przedłożony do zaopiniowania wniosek - wraz z dokumentem PZA - związany jest z planowaną zmianą struktury własnościowej spółki (świadczącej usługę ochrony przeciwpożarowej) oraz wdrożenia rozwiązań dotyczących „Nowego modelu funkcjonowania ochrony przeciwpożarowej w PERN S.A.”

Zgodnie z zapisami w PZA (str. 8), wdrożenie nowego modelu funkcjonowania ochrony przeciwpożarowej w spółce PERN ma polegać na wypowiedzeniu usługi ochrony przeciwpożarowej świadczonej w ramach umowy przez spółkę Naftor, która nie posiada statusu jednostki ochrony przeciwpożarowej. Planowane zmiany dotyczą także rezygnacji z określonych środków ochrony, obejmujących wycofanie z użytkowania samochodu ratowniczo-gaśniczego i innego sprzętu będącego własnością spółki Naftor.

W złożonej dokumentacji wskazano również na reorganizację w funkcjonującej w Bazie Paliw nr 4 w Rejowcu wewnętrznej struktury pożarowej, jaką obecnie stanowi Zakładowa Grupa Ratownicza (dalej: ZGR). W składzie ZGR, po wprowadzeniu zmian, będą wyłącznie przeszkoleni i wyposażeni pracownicy Spółki PERN, świadczący pracę na terenie Bazy Paliw. W zamian za sprzęt spółki Naftor, zaplanowano doposażenie zakładu w dodatkowe zestawy sprzętu i armatury pożarniczej na wózkach, zapewniając możliwość podawania prądów wody lub piany, w przypadku zabezpieczenia prac niebezpiecznych pod względem pożarowym.

Na podstawie analizy dokumentu (PZA) Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (zwany dalej WKW PSP) wniósł sprzeciw do przedłożonego programu zapobiegania awariom. Powyższe stanowisko zajęte zostało ze względu na stwierdzenie uwag, o których mowa poniżej.

Zakład dużego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, jakim jest Baza Paliw nr 4 w Rejowcu reprezentuje znaczne spektrum różnego rodzaju zagrożeń i czynników zagrożeń. Zapewnienie bezpiecznego funkcjonowania zakładu, i związanego z nim bezpieczeństwa procesowego, wymaga od prowadzącego zakład dużej aktywności w tworzeniu zintegrowanego systemu bezpieczeństwa, który jest centralnym celem funkcjonowania zakładu. Istnieje wiele przyczyn, w których procesy przemysłowe trwające w zakładzie mogą być zaburzone. Mogą mieć na to wpływ zarówno prace przy normalnej eksploatacji instalacji w zakładzie, prace remontowe, konserwacyjne i modernizacyjne. W związku z powyższym istnieje ryzyko wystąpienia niepożądanego zdarzenia awaryjnego, którego nawet najmniejsza skala w wyniku mnogości czynników zewnętrznych i wewnętrznych może przerodzić się w wystąpienie poważnej awarii przemysłowej. Aby temu zapobiec, świadome i dostosowane do panujących realiów w zakładzie (specyfika procesu przemysłowego i obsługa instalacji) działania kierownictwa zakładu w wielu przypadkach muszą przewidzieć i zapobiegać potencjalnym zagrożeniom, w wyniku podejmowania kluczowych działań organizacyjnych.

PZA jako jeden z kluczowych dokumentów, określających cele i zasady działania prowadzącego zakładu dużego ryzyka na wypadek wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, musi odzwierciedlać odpowiedni poziom ochrony ludzi i środowiska. Jest to dokument stanowiący element ogólnego systemu zarządzania zakładem i związanym z tym wdrożeniem systemu zarządzania bezpieczeństwem.

Istnieją również istotne kwestie, dla których PZA podlega zmianom, jeżeli uzasadniają to względy bezpieczeństwa wynikające ze zmiany stanu faktycznego. W rozpatrywanej sprawie oceniono, że przedłożenie aktualizacji PZA do zaopiniowania związane jest z planowanymi zmianami, które mają istotne znaczenie do bezpieczeństwa zakładu. Analiza przedłożonej dokumentacji, wykazała, że planowane zmiany nie poprawiają bezpieczeństwa zakładu (w odniesieniu do stanu przed zmianami) i mogą skutkować obniżeniem potencjału zabezpieczenia zakładu.

Wskazanie przez autora dokumentu PZA poszczególnych planowanych zmian, w wyniku regulacji wewnętrznych Spółki PERN i związany z tym nowy model funkcjonowania ochrony przeciwpożarowej w zakładzie, jest zależny od zastosowania poszczególnych procedur i standardów charakteryzujący profil działalności zakładu.

Oceniono, że wdrożenie planowanych zmian, skutkować będzie znacznym zniekształceniem modelu funkcjonowania stanu ochrony przeciwpożarowej w zakładzie. Zastosowanie uzupełniających środków ograniczenia skutków awarii, w postaci „wózków gaśniczych” i związane z tym zakresem zabezpieczenie prac pożarowe niebezpiecznych oraz działań gaśniczych, budzi wątpliwości, co do możliwości prowadzenia efektywnych działań. W ocenie WKW PSP, ciężki samochód ratowniczo - gaśniczy, znajdujący się aktualnie na wyposażeniu w Bazie Paliw nr 4 w Rejowcu, umożliwia zapewnienie wysokiej i ciągłej gotowości

operacyjnej i podstawę do podjęcia działań na wypadek pożaru, czy miejscowego zagrożenia na terenie bazy. Dotyczy to szczególnie działań we wczesnej fazie powstania potencjalnego zdarzenia, przed przybyciem Jednostek Ochrony Przeciwpożarowej. Ponadto gotowość operacyjną do obsługi ww. samochodu zapewnia aktualnie 24-godzinna obsada w postaci 2 kierowców pojazdu przez 365 dni w roku, z odpowiednim wyszkoleniem w zawodzie strażak. Planowane zmiany obniżają te wymagania, co skutkuje obniżeniem gotowości operacyjnej zakładowej grupy ratowniczej w zakresie liczebności członków i ich przygotowania zawodowego.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że proponowana reorganizacja może skutkować brakiem realizacji szeregu codziennych zadań, związanych z prewencją pożarową i rozpoznawaniem możliwości prowadzenia działań na terenie bazy. Jednocześnie należy zauważyć, że nie wskazano, kto będzie nadzorował sprawność proponowanego sprzętu gaśniczego na terenie bazy. Nie przedstawiono również informacji, czy w wyniku realnego podjęcia działań ratowniczych, przez przeszkolonych pracowników Spółki PERN, nie zostaną zaniechane inne obowiązki ciążące na tych pracownikach. Dotyczy to realizacji obowiązków istotnych ze względu na proces przemysłowy, wynikający z obsługi instalacji np. podczas wystąpienia awarii.

Oceniono również, że wyłączenie z użytkowania ciężkiego samochodu ratowniczo - gaśniczego, skutkować będzie brakiem możliwości podjęcia natychmiastowej i zdecydowanej interwencji na terenie bazy paliw. Ze względu na rodzaj i ilości magazynowanych w zakładzie substancji oraz dużą ilość prowadzonych operacji związanych z obrotem produktami ropopochodnymi, należy przewidywać, że każda zwłoka czasowa w podjęciu interwencji może spowodować dalszy gwałtowny rozwój zdarzenia i prowadzić do katastroficznych skutków.

W świetle powyższego, zapobieganie i ograniczanie skutków zdarzeń możliwych na terenie bazy paliw (w tym poważnych awarii przemysłowych), z udziałem substancji niebezpiecznych, jest planowaniem zestawu działań, wykonywanych w ramach systemu zarządzania bezpieczeństwem. Nadmierne ograniczanie dostępnych i funkcjonujących rozwiązań organizacyjnych i sprzętowych, służących do przeciwdziałania poważnym awariom przemysłowym, może znacznie obniżyć poziom bezpieczeństwa ludzi i środowiska. Występujące w zakładzie zagrożenia pożarowe i wybuchowe, mogą być redukowane poprzez 2 aspekty: zapobieganie uwolnieniom lub pożarom oraz redukowanie strat w ludziach, mieniu i środowisku na skutek efektów uwolnień i pożarów, które zdaniem tut. organu powinny być realizowane na dotychczasowych standardach sprzętowych, organizacyjnych i zasobach ludzkich lub innych zapewniających takim sam poziom bezpieczeństwa. WKW PSP ocenił, że planowane zmiany, o których mowa powyżej, nie poprawiają bezpieczeństwa zakładu (w odniesieniu do stanu przed zmianami) i mogą skutkować obniżeniem potencjału zabezpieczenia.

Dodatkowo wskazuję, że zakres powyższych uwag do planowanych zmian w systemie zarządzania bezpieczeństwem, nie pozwalają na zajęcie pozytywnego stanowiska w przedmiotowej sprawie.

Zajęcie innego stanowiska jak w niniejszej decyzji będzie możliwe po uwzględnieniu powyższych uwag i wykazaniu, że przyjęto gwarantujący

odpowiedni do zagrożeń występujących w zakładzie poziom ochrony ludzi i środowiska.

W związku z powyższym postanowiono jak w sentencji.

Pouczenie

Zgodnie z art. 127 § 1 i 2 i art. 129 § 1 i 2 k.p.a. od niniejszej decyzji służy stronie odwołanie do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, 00-463 Warszawa ul. Podchorążych 38 za pośrednictwem Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego 61-767 Poznań ul. Masztalarska 3 w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

Na podstawie art. 127a k.p.a. w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do jego wniesienia wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję. Z dniem doręczenia tut. organowi oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez stronę postępowania, niniejsza decyzja staje się ostateczna i prawomocna.

Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania wywiera skutek tylko wtedy, gdy zostanie przez stronę złożone w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Nie jest możliwe skuteczne cofnięcie oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania po upływie ww. terminu.